มข.มุ่งเป้าหมายคนรุ่นใหม่เน้นสร้างการมีส่วนร่วมในวัฒนธรรมประเพณี
Mon 8 Apr. 2019

    รศ.ดร.นิยม วงศ์พงษ์คำ  นักวิชาการด้านศิลปวัฒนธรรม และรองอธิการบดีฝ่ายศิลปวัฒนธรรมและชุมชนสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เผยว่า การทำงานด้านศิลปวัฒนธรรมในยุคปัจจุบันที่ต้องการพลังการมีส่วนร่วมจากคนทุกกลุ่มวัยเราต้องเข้าใจธรรมชาติของผู้คนและทำให้วัฒนธรรมเป็นสิ่งที่จับต้องได้ มีความผสมกลมกลืนกับกระแสวิถีที่เป็นปัจจุบัน เติมความคิดสร้างสรรค์ลงไป แต่ทั้งนี้ยังต้องอยู่บนฐานรากของความดีงามตามแบบแผนของวัฒนธรรมดั้งเดิม
    มหาวิทยาลัยขอนแก่นได้นำนโยบายการทำงานด้านวัฒนธรรมให้มีความเป็นวัฒนธรรมสร้างสรรค์ อันสอดคล้องกับนโยบายของนายกสภามหาวิทยาลัยขอนแก่น ผ่านอธิการบดีที่ต้องการเห็นการขับเคลื่อนทางวัฒนธรรมที่บุคลากรทุกส่วนโดยเฉพาะนักศึกษาได้เข้ามาร่วมกิจกรรมทางด้านศิลปวัฒนธรรม เรียนรู้และกล่อมเกลาจิตใจเพื่อให้เห็นคุณค่าของศิลปวัฒนธรรมพื้นถิ่นและวัฒนธรรมของชาติ
    รศ.ดร.นิยม วงศ์พงษ์คำ  กล่าวว่า วัฒนธรรมมีนิยามแตกต่างออกไป เราอาจตีความได้จากบริบท ความรู้ ความเข้าใจ และการเชื่อมโยง  แต่สิ่งที่ผมเชื่อคือวัฒนธรรมที่ไม่ได้ใช้จะเป็นวัฒนธรรมที่ตายแล้ว ดังนั้นวัฒนธรรมที่มีคุณค่าต้องถูกนำมาใช้อย่างเหมาะสมและมีส่วนร่วม มีกาลเทศะและมีสติ เพื่อให้สิ่งนี้เป็นเครื่องจรรโลงจิตใจและสังคม เราเรียกว่า “วัฒนธรรมสร้างสรรค์” ซึ่งถ้าเราเข้าใจถึงแก่นแท้วัฒนธรรมแล้วนำมาใช้อย่างถูกทาง มันกลับทำให้วัฒนธรรมมีคุณค่าและธำรงคงอยู่ต่อไปได้  การนำความคิดสร้างสรรค์มาผสานกับงานวัฒนธรรมเป็นสิ่งที่ละเอียดอ่อนแต่มีความแข็งแกร่งเพราะวัฒนธรรมเติบใหญ่มาจากรากของตนเอง เหมือนต้นไม้ที่มีรากทำให้แข็งแรงเติบโต มนุษย์ก็มีรากจากวัฒนธรรม
    ตอบข้อถามถึงการที่เรานำวัฒนธรรมประเพณีมาปรับเปลี่ยนเติมความคิดสร้างสรรค์ลงในกิจกรรมจะเกิดความวิตกกังวลต่อผู้ที่ยึดถือแนวทางวัฒนธรรมดั้งเดิมหรือไม่ รศ.ดร.นิยม วงศ์พงษ์คำ  ชี้แจงว่า วัฒนธรรมดั้งเดิมเป็นสิ่งที่เราสืบต่อมีมาเป็นหลักปฏิบัติแม้ในบางครั้งเราก็ไม่พบว่ามีบทบัญญัติอะไรที่เป็นหลัก บางครั้งก็เป็นกุศโลบายของการใช้วัฒนธรรมเพื่อสอนบางสิ่ง ทำให้เราดำเนินแนวทางนั้นเรื่อยมาเป็นความเคยชิน  พอมาถึงปัจจุบันเกิดความเปลี่ยนแปลงในหลายด้านที่เป็นข้อจำกัด จนอาจทำให้วัฒนธรรมบางสิ่งบางเรื่องอาจถูกลืมเลือน ซึ่งเราอาจใช้หลักการความเหมาะสมอื่นๆมาเพื่อให้กิจกรรมทางวัฒนธรรมยังคงดำเนินต่อไปได้โดยไม่ขัดแจ้งกับแก่นแท้ของหรือเจตนารมณ์ของจารีตประเพณีเดิมได้  
    รศ.ดร.นิยม วงศ์พงษ์คำ  กล่าวว่า เราเคยสร้างสรรค์กิจกรรมทางวัฒนธรรมมาหลายครั้งโดยคงรักษาแนวทางของวัฒธรรมประเพณีไว้แล้วสอดแทรกกิจกรรมที่สร้างการมีส่วนร่วมมาแล้ว อีกไม่นานเรากำลังจะจัดงานเทศกาลสงกรานต์ตามแบบประเพณีอีสานที่เรียกว่าบุญเดือน 5 แห่พุทธบูชา สมมาอาวุโส ที่ทำต่อเนื่องกันมา สำหรับปีนี้เราจัดที่พุทธศิลป์สถานและริมบึงสีฐาน มหาวิทยาลัยขอนแก่น ในวันที่ 10 เมษายน โดยได้ประชุมหารือกันที่จะปรับเปลี่ยนเวลาเพิ่มกิจกรรมเพื่อให้ทุกคนได้มีโอกาสร่วมสนุกและอยู่ในบรรยากาศของงานที่ยาวนานขึ้น และสิ่งที่เป็นจุดเด่นอีกประการคือเราจะนิมนต์พระสงฆ์มารับบิณฑบาตในช่วงค่ำ ซึ่งเป็นการใส่บาตรด้วยดอกไม้เป็นพุทธบูชา จะเป็นเวลาที่ทุกคนโดยเฉพาะนักศึกษาจะได้มีโอกาสมาสัมผัสวัฒนธรรมประเพณีของการตักบาตรดอกไม้ครั้งแรกของเราและเป็นครั้งแรกที่มีการจัดนอกเทศกาลทั่วไปที่อื่นในประเทศไทย ซึ่งเราได้ปรึกษาพระผู้ใหญ่ถึงความเหมาะสมและการดำเนินตามแบบแผนว่าสามารถที่จะทำสิ่งนี้ได้โดยไม่แย้งต่อวัฒนธรรมประเพณี แต่กลับเป็นอานิสงค์ที่ดีงามตามพุทธประวัติที่สืบต่อกันมาถึงบุญจากการถวายดอกไม้  นอกจากนี้ดอกไม้ที่เราร่วมกันใส่บาตรแล้วจะกลับคืนให้เราได้ร่วมกันเอาไปประดับตกแต่งเจดีย์นักษัตรตามปีเกิดของแต่ละท่านที่เราได้เตรียมไว้ เป็นอานิสงค์เพิ่มพูนอีกมากมาย
     “ ผมเชื่อว่าจะมีบรรยากาศของนักศึกษา คนรุ่นใหม่ และชาวมหาวิทยาลัยออกมาร่วมงานประเพณีครั้งนี้เป็นจำนวนมาก การตักบาตรกลางคืนเป็นส่วนหนึ่งของการปรับวิถีกิจกรรมให้สอดคล้องกับบริบทวิถีชีวิตที่บุคลากรส่วนใหญ่ของเราคือนักศึกษาที่อาจไม่สะดวกกับการตืนเช้าก็จะได้ออกมาสัมผัสกลิ่นไอวัฒนธรรมรับศีลรับพรและสร้างสรรค์เจดีย์ดอกไม้ที่สวยงามเป็นภาพความทรงจำทางวัฒนธรรมที่แทรกลงไปในจิตใจ ส่วนกิจกรรมตักบาตรเช้า และการ สรงน้ำพระรดน้ำขอพรผู้อาวุโสก็ยังคงไว้ในวิถีวัฒนธรรมดั้งเดิมที่ดีงามจึงอยากเชิญชวนให้ทุกคนได้มาลองสัมผัสด้วยตัวเอง” รศ.ดร.นิยม วงศ์พงษ์คำ  กล่าวในที่สุด

 

ข่าว/สัมภาษณ์ : อุดมชัย สุพรรณวงศ์
ภาพ :  อุดมชัย สุพรรณวงศ์
          ศูนย์วัฒนธรรม มข.
          passakorn tuaprakhon
          แฟ้มภาพ กองสื่อสารองค์กร