ครั้งแรกของโลกมข.เปิดตัวชุดทดสอบโรคท้องร่วงพยาธิแคปิลลาเรีย15นาทีรู้ผล
Wed 10 Jan. 2018

          มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย จัดการประชุมวิชาการเชิงปฏิบัติการและแถลงข่าว นวัตกรรมอุทิศต่อสังคม “ชุดทดสอบโรคท้องร่วงจากพยาธิแคปิลลาเรียอย่างรวดเร็ว ช่วยชาวอีสานให้รอดชีวิต” โดยมี รองศาสตราจารย์กิตติชัย ไตรรัตนศิริชัย  อธิการบดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น พร้อมด้วย รองศาสตราจารย์ชาญชัย พานทองวิริยะกุล คณบดีคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ศาสตราจารย์สุทธิพันธ์  จิตพิมลมาศ  ผู้อำนวยการสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ศาสตราจารย์วันชัย มาลีวงษ์ เมธีวิจัยอาวุโส สกว  ศาสตราจารย์ผิวพรรณ มาลีวงษ์ หัวหน้าคณะผู้วิจัยผลิตชุดทดสอบฯ   ในการนี้มี  ตัวแทนจากโรงพยาบาลต่างๆในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  ร่วมการแถลงข่าวกว่า 70 คน  ณ ห้องประชุมสารสิน ตึกสิริคุณากร ชั้น 2 สำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น เมื่อวันที่  5 มกราคม 2560 ที่ผ่านมา
          การประชุมวิชาการและการแถลงข่าวฯ ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการถ่ายทอดผลงานวิจัย  Kapillariasis ICT Kit (Fast) ผลิตภัณฑ์ชุดทดสอบสำเร็จรูปแบบรวดเร็ว เพื่อวินิจฉัยโรคพยาธิแคปิลลาเรียในคน ของกลุ่มวิจัยเมธีอาวุโส สกว. โดย ศาสตราจารย์ วันชัย มาลีวงษ์ ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย และ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น  และยังเป็นการสร้าง เครือข่ายการวิจัย ให้มีขีดความสามารถในระดับนานาชาติ  เสริมสร้างศักยภาพของบุคลากรที่ทำงานด้านปรสิตวิทยาและสาธารณสุขในการแลกเปลี่ยนความรู้ ช่วยให้ผู้ป่วยรอดชีวิต ก่อรายได้เชิงพานิชย์  เป็นประโยชน์ต่อสังคม
          รองศาสตราจารย์กิตติชัย ไตรรัตนศิริชัย  อธิการบดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า  ประเทศไทยกำลังขับเคลื่อนเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศไทยให้เป็นเศรษฐกิจใหม่ (New Engines of Growth) โดยมุ่งเน้นการวิจัย ผนวกความคิดสร้างสรรค์ นวัตกรรม วิทยาศาสตร์  เพื่อขับเคลื่อนนำพาประเทศไทยไปสู่เป้าหมายไทยแลนด์ 4.0 ซึ่ง มหาวิทยาลัยขอนแก่น ในฐานะศูนย์รวมองค์ความรู้แห่งภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  จึงสนองตอบนโยบายรัฐ โดยการผลิตงานวิจัยที่ตอบโจทย์ ซึ่ง Kapillariasis ICT Kit (Fast) หรือ ชุดทดสอบโรคท้องร่วงจากพยาธิแคปิลลาเรียอย่างรวดเร็ว เป็นนวัตกรรมการผลิตชุดทดสอบที่ทันสมัยที่สุด  ไม่ต้องอาศัยเครื่องมือราคาแพง และ ผู้เชี่ยวชาญในการทดสอบ
          “ขอขอบคุณคณะผู้วิจัยที่สละเวลาอันมีค่าของท่านสร้างนวัตกรรมระดับโลก ที่ผ่านมาประเทศไทยยังไม่สามารถผลิตชุดทดสอบสำเร็จรูปอย่างรวดเร็ว ในรูปแบบนี้เพื่อวินิจฉัยโรคพยาธิแคปิลลาเรียในคน  ซึ่งสามารถอ่านผลด้วยตาเปล่าอย่างรวดเร็วภายในเวลา 15 นาที  ผลงานดังกล่าวจึงเป็นความภาคภูมิใจของมหาวิทยาลัยขอนแก่น ในการขับเคลื่อนตามวิสัยทัศน์ การเป็นมหาวิทยาลัยวิจัยระดับโลก  กระตุ้นให้เกิดความเข้มแข็งด้านงานวิจัยทั้งในคนและสัตว์ในสาขาปรสิตวิทยา  กลุ่มนักวิจัยรุ่นใหม่ และนักศึกษาระดับปริญญาเอก สาขาปรสิตวิทยา รวมถึงบุคลากร ที่ทำงานด้านการวิจัยที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้สังคมยังสามารถนำนวัตกรรมดังกล่าวไปใช้ประโยชน์  ช่วยเหลือผู้ป่วยที่มี่อาการท้องร่วงเรื้อรังจากหนอนพยาธิให้รอดชีวิต ลดความสูญเสียในสังคม”รองศาสตราจารย์กิตติชัย กล่าว
           ศาสตราจารย์สุทธิพันธ์  จิตพิมลมาศ  ผู้อำนวยการสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย กล่าวว่า สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย  มีวิสัยทัศน์ การเป็นองค์กรที่มีความเป็นเลิศ  และเป็นผู้นำด้านการบริหารจัดการการวิจัยในเอเชีย  สนับสนุนการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์  ซึ่ง Kapillariasis ICT Kit (Fast) หรือ ชุดทดสอบโรคท้องร่วงจากพยาธิแคปิลลาเรียอย่างรวดเร็ว สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ได้ร่วมมือกับ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยมี ศาสตราจารย์ แพทย์หญิงผิวพรรณ มาลีวงษ์ เป็นหัวหน้าโครงการ โดยชุดทดสอบนี้ได้ยื่นจดสิทธิบัตรสิ่งประดิษฐ์ และได้ขอขึ้นทะเบียนบัญชีสิ่งประดิษฐ์ไทยแล้ว
           ศาสตราจารย์ผิวพรรณ มาลีวงษ์ ภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น หัวหน้าคณะผู้วิจัยผลิตชุดทดสอบฯ  เผยว่า ผลงานวิจัยชุดทดสอบนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารระดับนานาชาติ ซึ่ง Kapillariasis ICT Kit (Fast) ถือเป็นครั้งแรกของโลก ในด้านของผลิตภัณฑ์ชุดทดสอบสำเร็จรูปแบบรวดเร็ว เพื่อวินิจฉัยโรคพยาธิแคปิลลาเรียในคน ด้วยเทคนิค Lateral Flow Immunoassay ที่ชุดทดสอบจะมีแถบแอนติเจนที่เป็นสารสกัดจากตัวพยาธิทริคิแนลล่า ซึ่งทำปฏิกิริยาอย่างจำเพาะกับซีรั่ม หรือ น้ำเหลืองของผู้ป่วยที่ติดเชื้อพยาธิแคปิลลาเรีย สามารถทดสอบได้โดยการหยดตัวอย่างน้ำเหลืองของผู้ป่วยที่เจือจาง และน้ำยาลงในช่องของชุดทดสอบสำเร็จรูป หลังจากนั้นจะสามารถอ่านผลด้วยตาเปล่าอย่างรวดเร็วในเวลา 15 นาที ผู้ที่ติดเชื้อโรคพยาธิแคปิลลาเรียในคน จะแสดงผลบวก โดยมีแถบสีชมพูปรากฏ 2 แถบ ผลลบมีแถบสีชมพูปรากฏ 1 แถบ มีค่าความไว 100% และความจำเพาะ 96.6%
         “โรคพยาธิแคปิลลาเรีย เกิดจากพยาธิตัวกลมขนาดเล็กที่อยู่ในลำไส้ของคน พบระบาดมากในภาคอีสาน อุบัติการณ์ของโรคท้องร่วงจากพยาธิแคปิลลาเรียที่เป็นเรื้อรัง มีจำนวนใกล้เคียงกับผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดี คือ 12 – 33 ราย ต่อประชากร 10,000 คน  เพราะมีปลาเกล็ดน้ำจืดชนิดเดียวกันเป็นพาหะนำโรค ถ้าเทียบเคียงจากอัตราการติดพยาธิใบไม้ตับ คาดว่าคนไทย กว่า 13 ล้านคน และคนลาวกว่า 2 ล้านคน ที่มีพฤติกรรมบริโภคปลาน้ำจืดที่มีเกล็ดแบบดิบๆ มีความเสี่ยงการติดพยาธิแคปิลลาเรียทุกราย แต่เดิม นักวิจัยได้ผลิตชุดทดสอบวิธีอิมมิวโนบลอท (Immunoblot) และวิธีอีไลซ่า (ELISA) วินิจฉัยโรคพยาธิแคปิลลาเรีย แม้จะแสงผลแม่นยำ 100% แต่ทั้งสองวิธี ใช้เวลาทดสอบนาน 6 ชั่วโมงและ 2-3 ชั่วโมง ตามลำดับ ทำให้การวินิจฉัยโรคล่าช้า ในขณะที่ Kapillariasis ICT Kit (Fast) ใช้เวลาในการทดสอบเพียง  15 นาที สามารถวินิจฉัยโรคได้ในระยะแรกของการติดเชื้อ นอกจากนี้ยังสามารถใช้วินิจฉัยแยกผู้ป่วยท้องร่วงเรื้อรังจากสาเหตุอื่น เช่น มะเร็งลำไส้ เอดส์ ไทรอยด์เป็นพิษได้รวดเร็ว ลดการครองเตียง ลดค่าใช้จ่ายในการตรวจหาสาเหตุ ช่วยผู้ป่วยให้รอดชีวิต โดยใช้เครื่องมือที่ราคาถูกเพียงหลักร้อยเท่านั้น” ศาสตราจารย์ผิวพรรณ กล่าว
            ทั้งนี้โรคพยาธิแคปิลลาเรียเกิดจากการบริโภคอาหารที่ปรุงไม่สุกจากปลาน้ำจืดที่มีเกล็ด เช่น  ปลาซิว ปลาขาว ซึ่งเป็นปลาชนิดเดียวทำให้ติดพยาธิใบไม้ตับ ตัวการสำคัญของมะเร็งท่อน้ำดี ซึ่งพยาธิแคปิลลาเรีย เป็นพยาธิตัวกลมขนาดเล็ก ฝังตัวในเยื่อบุผิวลำไส้ของมนุษย์  ลำตัวพยาธิยาว 2-5 มิลลิเมตร ออกลูกเป็นตัว เมื่อออกลูกจะทำให้ในลำไส้มีพยาธิกว่าหมื่นตัว หลังจากนั้นผู้ป่วยจะมีอาการท้องร่วงเรื้อรัง น้ำหนักลด ขาดสารอาหาร บวม ทุโภชนาการ หากไม่ได้รักษาด้วยยาฆ่าพยาธิ ผู้ป่วยทุกรายจะเสียชีวิต ซึ่งภายหลังการแถลงข่าวมหาวิทยาลัยขอนแก่นได้ มอบ Kapillariasis ICT Kit (Fast) หรือ ชุดทดสอบโรคท้องร่วงจากพยาธิแคปิลลาเรียอย่างรวดเร็ว ให้แก่ผู้แทนจากโรงพยาบาลในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อนำไปวินิจฉัยโรคของผู้ป่วยต่อไป ผู้ที่สนใจสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ศาสตราจารย์แพทย์หญิงผิวพรรณ มาลีวงษ์ 097-3062345 Email: pewpan@kku.ac.th